Cemal Süreya Nerede Doğdu?

“pazartesi yazıları”

CEMAL SÜREYA NEREDE DOĞDU?

 

 

Başlamak iyidir, gerisi gelir. Uzun zamandır köşe yazısı yazmıyorum; on beş yıldan fazladır köşe yazılarım, çeşitli gazetelerin kültür sayfalarında sürdü. En çok da Cumhuriyet’te, yedi yıl yazdım “Işıldak ve Yelpaze”yi.

Kimse “gel yaz” demiyor, dese ben yazabilir miyim, yazar mıyım, orasını tam bilemiyorum; sanırım, düşünmem gerek. Özcesi şu, bugün pazartesi, benim de iyi kötü bir sitem var, acaba “pazartesi yazıları” diye başlasam mı? Başlamak iyidir, başlayınca gerisi gelir. Kültür, edebiyat içinde kalarak yazsam, diyorum.

“Pazartesi yazıları” kulağa da iyi geliyor sanki, şu ân anımsayamıyorum ama belki gazetelerimizde böyle bir köşe de vardır. Şimdi yazıyı bırakıp internete girsem bulabilirim ama benim “pazartesi yazıları” başlık olarak “soyut”. Çünkü bu yazıları sitemdeki “Gündem” köşesine koyacağım, koymalıyım.

Aslında yazı buraya kadar gelmişse, “yanıt” da belli olmuştur! İkinci aşama ise, her ne kadar soyut “pazartesi yazıları” olsa da her hafta yazmam gerekmiyor; arada sırada yazsam olur; kim bilir belki de her hafta yazarım. Başlamak iyidir, gerisi gelir.

 

***

Gelelelim konuya, zihnimi kurcalayan soruna! Epey bir zamandır, medya ortamında, sanal, gerçek, sesli, görsel vb. Cemal Süreya’nın Dersim doğumlu olduğunu okuyorum, duyuyorum, görüyorum. Tanıdığım kimileri de böyle söylüyor. Üstelik bunda da bir ısrar var. Hatta Pülümür, diyenler de var.

Cemal Süreya’nın şurada ya da burada doğması onun şiirlerinin, bize bıraktığı şiirlerinin değerini ne azaltır ne yükseltir. Şiirlerinde böyle bir gönderme olduğunu anımsayamıyorum. Kendisinin böyle bir şey söylediğini de doğrusu hiçbir yerde okumadım. Dersim sonrası, küçük yaşta yaşadığı “zorunlu göç”, onun yaşamının başka olayları gibi büyük bir trajedi! Bunu şiirlerinde, yazılarında buluyoruz. Bu yüzden illa Dersim’de doğması gerekmiyor. Kim bilir belki öyledir ama bunu söyleyenler hangi kaynağı gösteriyor, doğrusu o da çok net değil.

Elimizde, büyük emek ürünü ve son derece yararlanabileceğimiz bir kitap var: Cemal Süreya-“şairin hayatı şiire dahil”. Feyza Perinçek ile Nursel Duruel’in kaleme aldığı  bir kitap (Can yay. 2008). Kitap, Cemal Süreya’nın Güngör Demiray’a yazdığı bir mektuptan alıntıyla başlıyor:

“1931 yılında Erzincan’da doğdum. Bir doğum günüm yoktur benim.” Birkaç satır aşağıda da Cemal Süreya’nın 1931’de doğduğu tekrarlanıyor ve Erzincan’da nüfusa kayıtlı 185 erkek çocuktan biri olduğu söyleniyor ve bir dipnot veriliyor. Bölüm arkasındaki dipnot açıklamasında da nüfus bilgileri yer alıyor, şöyle ki:

“Molla Güzel Mahallesi, Cilt 46, sayfa 80, Hane 214.” Daha sonra kütük başka mahalleye, sonrasında da Ankara’ya gitmiş. Nüfus cüzdanı numarası da verilmiş: 342212-K.

Özcesi kitapta her şey çok açık, peki bu Dersim meselesi nereden geliyor? Dersim doğumlu ise, bütün bu bilgiler, üstelik kendisinin de söylediği sözler, doğru değil. Sanırım buna da pek olanak yok. Kuşkusuz yukarıda da dediğim gibi Cemal Süreya, çok küçük yaşlarda bu trajediyi ağır bir biçimde yaşamış, yine kendisinin değişiyle çocukluğundaki o “zorunlu göç”, duygu dünyasını da epeyce etkilemiş:

 

“Bizi bir kamyona doldurdular. Tüfekli iki erin nezaretinde. Sonra o iki erle yük vagonuna doldurdular. Günlerce yolculuktan sonra bir köye attılar. Tarih öncesi köpekler havlıyordu. Aklımdan hiç çıkmaz o yolculuk, o havlamalar, polisler. Duyarlığım biraz da o çocukluk izlenimleriyle besleniyor belki.”

 

 

***

Cemal Süreya şiiri bir derya, bu vesileyle, güncel bir konuya gönderme olabilecek şu şiirle onu bir kez daha sevgi ve saygıyla anıyorum:

 

TABANCA

 

Sigara içenlere ateş etmeyiniz.

Evli bir kadınla rakı içerken

Rozet gibi göğsüne takmış cesaretini

Ben Mitridat'tan sözettim siz etmeyiniz

 

Eski bir Osmanlı paşası gibi

Feodaliteyi süpüren bıyıklarıyla

İstanbul İstanbul uzakta

İstanbul' a ateş etmeyiniz

 

Tutalım yanılıp ateş ettiniz

Şeker Ahmet Paşa'nın resimlerini

Eski hececilerin şiirlerini bir de

Ben çok seviyorum siz de seviniz

 

 

 

Pazartesi, 19 Aralık 2011, Kabataş.

 

Facebook'da Paylaş Facebook'da Paylaş
Facebook'da Paylaş